आयआयएफएलच्या अभ्यासातून उघड झाले आहे की, २०% पेक्षा जास्त व्होडाफोन आयडिया वापरकर्ते निष्क्रिय आहेत, ज्यामुळे कंपनीच्या मूलभूत संरचनात्मक कमकुवतपणावर प्रकाश पडतो.

११ डिसेंबर २०२५ - आयआयएफएल कॅपिटलने जारी केलेल्या एका नवीन अहवालात, नवीनतम ट्राय (TRAI) डेटावर आधारित, असे समोर आले आहे की, व्होडाफोन आयडिया (Vi) च्या प्रत्येक पाचपैकी एकाहून अधिक वापरकर्ता निष्क्रिय आहे, ज्यामुळे कंपनीने नोंदवलेल्या ग्राहकांच्या संख्येमध्ये आणि तिच्या प्रत्यक्ष सक्रिय वापरकर्त्यांच्या संख्येत मोठी तफावत दिसून येते. या विश्लेषणानुसार, Vi ने जून-सप्टेंबर तिमाहीसाठी १९७.२ दशलक्ष ग्राहकांची नोंद केली होती, परंतु त्यापैकी केवळ १५४.७ दशलक्ष वापरकर्ते नेटवर्कवर सक्रिय आहेत. हा अहवाल पुढे नमूद करतो की, जेव्हा केवळ २जी वापरकर्त्यांचा आधार वगळला जातो, तेव्हा प्रभावी उच्च-मूल्य ४जी वापरकर्त्यांची संख्या आणखी कमी होते, ज्यामुळे कंपनीच्या मुख्य कामकाजातील गंभीर संरचनात्मक कमकुवतपणा अधोरेखित होतो.

या अभ्यासात महसुलाच्या वास्तविकतेचे स्पष्ट चित्र मांडण्यासाठी Vi च्या प्रति वापरकर्ता सरासरी महसुलाची (ARPU) पुनर्गणना देखील करण्यात आली आहे. Q2 FY26 साठी Vi चा नोंदवलेला ARPU ₹१६७ होता - जो एअरटेलच्या ₹२५६ आणि जिओच्या ₹२११.४ पेक्षा खूपच कमी आहे - परंतु केवळ सक्रिय वापरकर्त्यांवर आधारित आणि कमी महसूल देणारे M2M कनेक्शन वगळल्यानंतर, आयआयएफएलच्या पुनर्गणनेनुसार Vi चा ARPU वाढून ₹२०९ होतो. त्या तुलनेत, जिओचा पुनर्गणना केलेला ARPU ₹२२० आहे. ARPU च्या सुधारित आकृती असूनही, अहवाल यावर जोर देतो की Vi चे मूलभूत आव्हान सक्रिय ग्राहकांकडून मिळणाऱ्या महसुलात नसून, त्या ग्राहकसंख्येच्या घटत्या आकारात आहे.

व्हॉइस वापराच्या डेटामधून ग्राहकांच्या अलिप्ततेची व्याप्ती आणखी उघड होते. ट्रायच्या ऑक्टोबर महिन्याच्या आकडेवारीनुसार, सक्रिय Vi वापरकर्ते दरमहा केवळ ७४६ मिनिटे व्हॉइस वापरतात, जे एअरटेलच्या १,०७१ मिनिटे आणि जिओच्या १,१०५ मिनिटांपेक्षा खूपच कमी आहे. भारतात, जिथे व्हॉइस हा दूरसंचार वापराचा सर्वात मोठा घटक आहे, तिथे ही कमकुवत संलग्नता Vi साठी एक गंभीर कार्यात्मक असुरक्षितता दर्शवते. हे केवळ कमी ग्राहक निष्ठाच नाही, तर क्रॉस-सेलिंग आणि भविष्यातील कमाईच्या मर्यादित संधींचेही संकेत देते.

ट्रायच्या ऑक्टोबर महिन्याच्या वायरलेस ग्राहक अहवालाने या घसरणीच्या मार्गाला आणखी पुष्टी दिली आहे. रिलायन्स जिओने २.७ दशलक्ष आणि भारती एअरटेलने २ दशलक्ष नवीन ग्राहक जोडले असताना, व्होडाफोन आयडियाने २,०८३,६१८ ग्राहकांचे मोठे नुकसान नोंदवले - जी खाजगी दूरसंचार कंपन्यांमध्ये सर्वात मोठी घट आहे. अधिक विश्वसनीय असलेल्या VLR (सक्रिय ग्राहक) निकषावरही, जिओने ३९ लाख सक्रिय वापरकर्ते मिळवले आणि एअरटेलने २८ लाख वापरकर्त्यांची भर घातली, तर Vi ने आणखी ४ लाख सक्रिय ग्राहक गमावले, ज्यामुळे मागील महिन्यातील किरकोळ वाढ नाहीशी झाली. अहवालाचा निष्कर्ष असा आहे की, Vi चा खरा पैसे देणारा ग्राहकवर्ग नोंदवलेल्या संख्येपेक्षा खूपच लहान आहे, ज्यामुळे अपग्रेडमधून महसूल मिळवण्याची, 5G सेवांचा विस्तार करण्याची किंवा मोठ्या प्रमाणावरील नेटवर्क गुंतवणुकीचे समर्थन करण्याची तिची क्षमता मर्यादित होते.

फिक्स्ड-लाइन सेगमेंटमध्येही अशीच परिस्थिती दिसून येते. जिओने FTTH आणि FWA कनेक्शन्समध्ये आपली मजबूत गती कायम ठेवली, तर एअरटेलने स्थिर वाढ राखली. याउलट, व्होडाफोन आयडिया फिक्स्ड-लाइन ब्रॉडबँडच्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात अनुपस्थित राहिली, ज्यामुळे स्पर्धेतील दरी आणखी रुंदावली. एकूणच, IIFL च्या अभ्यासातून एक असा दूरसंचार ऑपरेटर समोर येतो जो ग्राहक सक्रियता आणि बाजारातील प्रासंगिकता या दोन्ही बाबतीत संघर्ष करत आहे, ज्यामुळे भारताच्या वेगाने विकसित होत असलेल्या डिजिटल कम्युनिकेशन क्षेत्रात प्रभावीपणे स्पर्धा करण्याच्या त्याच्या क्षमतेबद्दल चिंता निर्माण होते.