Business

Header Ads

पहाटेच्या काकड आरतीने हिरपूरमध्ये भक्तीचा जागर !

हिरपूर | प्रतिनिधी : दिलीप तिहिले

थोडक्यात पण महत्त्वाचे
जयाजी महाराज, दुर्गामाता महिला आणि जय हनुमान काकड आरती मंडळांनी जपली धार्मिक परंपरा; तरुणांच्या भक्तीला ग्रामस्थांच्या नाश्ता-फराळाची प्रेमळ साथ!

भक्ती, संस्कृती आणि सामाजिक एकोप्याचा अनोखा संगम; भूपाळीच्या सुरांतून गावातील प्रत्येक देवळात अभिषेक व पूजाअर्चा, महिला आणि तरुण मंडळांच्या पुढाकारातून नव्या पिढीला मिळतोय संस्कारांचा वारसा

हिरपुर : हिरपूर गावात आजही पहाटेच्या शांत वातावरणात टाळ-मृदंगाचा निनाद, भूपाळीचे भक्तिमय स्वर आणि हरिनामाचा गजर ऐकायला मिळतो. गावातील धार्मिक परंपरा जिवंत ठेवण्यासाठी जयाजी महाराज काकड आरती मंडळ, दुर्गामाता काकड आरती महिला मंडळ आणि जय हनुमान काकड आरती मंडळ अशा मंडळांच्या माध्यमातून भक्तीचा हा जागर श्रद्धा, उत्साह आणि निष्ठेने सुरू आहे. पहाटेची चाहूल लागताच हातात टाळ-मृदंग, मुखात हरिनाम आणि मनात ईश्वराप्रती अपार श्रद्धा घेऊन महिला व तरुण भक्त काकड आरतीसाठी एकत्र येतात. वर्षानुवर्षांपासून चालत आलेली ही परंपरा आजही तितक्याच भक्तिभावाने जपली जात असल्याने हिरपूरच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाला एक वेगळी ओळख मिळत आहे.

या काकड आरतीचे वैशिष्ट्य म्हणजे भूपाळीच्या पुस्तकाचे वाचन करून पारंपरिक भूपाळी गायली जाते. त्यानंतर टाळ-मृदंगाच्या गजरात काकड आरती आणि हरिनामाचा जयघोष केला जातो. या भक्तिमय उपक्रमात महिला मंडळांचाही महत्त्वपूर्ण सहभाग असून दुर्गामाता काकड आरती महिला मंडळाच्या माध्यमातून महिलांनीही धार्मिक परंपरा जपण्याची जबाबदारी समर्थपणे स्वीकारली आहे. तर जय हनुमान काकड आरती मंडळ आणि जयाजी महाराज काकड आरती मंडळाच्या सहभागामुळे गावातील भक्तीमय वातावरण अधिकच उत्साहपूर्ण बनले आहे.

या उपक्रमाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे ही परंपरा केवळ एका मंदिरापुरती मर्यादित नसून संपूर्ण गावातील देवस्थानांना जोडणारी आहे. भूपाळीचे गायन आणि काकड आरती झाल्यानंतर मंडळातील महिला, तरुण आणि भक्त गावातील विविध देवळांमध्ये जातात. तेथील स्वच्छता करून देवतांना पाण्याने अभिषेक घालण्यात येतो आणि श्रद्धापूर्वक विधिवत पूजाअर्चा केली जाते. अशा प्रकारे पहाटेच्या वेळी गावातील देवस्थानांमध्ये स्वच्छता, अभिषेक, आरती आणि पूजाअर्चा करून धार्मिक वातावरण निर्माण केले जाते. प्रत्येक देवळात जाऊन सेवा करण्यामागे केवळ श्रद्धाच नाही, तर गावाच्या सांस्कृतिक वारशाबद्दल असलेली निष्ठाही दिसून येते.

आजच्या आधुनिक आणि धावपळीच्या युगात तरुणाई मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या विश्वात व्यस्त असताना हिरपूरच्या तरुणांनी आणि महिलांनी मात्र आपल्या संस्कृतीचा वारसा विसरू नये, यासाठी भक्तीचा मार्ग स्वीकारला आहे. पहाटेच्या गारव्यात नियमितपणे काकड आरतीसाठी उपस्थित राहणे, भूपाळीचे वाचन-गायन करणे, देवस्थानांची स्वच्छता, अभिषेक आणि पूजाअर्चा करणे, या कृतीतून धार्मिक शिस्त, एकजूट आणि सेवाभावाचे दर्शन घडत आहे. विशेष म्हणजे महिला मंडळांचा सहभाग नव्या पिढीतील मुलींनाही धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांची ओळख करून देणारा ठरत आहे.

या उपक्रमातील सर्वांत हृदयस्पर्शी बाब म्हणजे हिरपूरच्या ग्रामस्थांकडून या महिला आणि तरुण भक्तांना मिळणारी प्रेमाची साथ! रोज सकाळी काकड आरती आणि गावातील देवळांमधील पूजाअर्चा पूर्ण झाल्यानंतर गावातील नागरिक या भक्तांसाठी नाश्ता आणि फराळाची व्यवस्था करतात. ही केवळ खाण्यापिण्याची व्यवस्था नसून त्यांच्या भक्तिभावाला मिळणारी कौतुकाची पावती आणि ग्रामस्थांच्या मायेचा जिव्हाळा आहे. एकीकडे महिला व तरुण मंडळे धार्मिक परंपरा जपण्यासाठी पहाटेपासून परिश्रम घेतात, तर दुसरीकडे ग्रामस्थ प्रेमाने नाश्ता-फराळ देऊन त्यांना प्रोत्साहन देतात. या परस्पर सहकार्यामुळे हिरपूरमध्ये भक्तीबरोबरच माणुसकी, आपुलकी आणि सामाजिक एकोप्याचे नाते अधिक घट्ट होत आहे.

खऱ्या अर्थाने संस्कृती टिकवायची असेल, तर ती केवळ भाषणातून किंवा उत्सवापुरती मर्यादित न राहता कृतीतून पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवावी लागते. हिरपूरमधील जयाजी महाराज काकड आरती मंडळ, दुर्गामाता काकड आरती महिला मंडळ आणि जय हनुमान काकड आरती मंडळांनी आपल्या सहभागातून हाच आदर्श निर्माण केला आहे. भूपाळीचे गायन, सामूहिक आरती, गावातील देवस्थानांची स्वच्छता, अभिषेक आणि पूजाअर्चा या माध्यमातून धार्मिक परंपरेसोबतच सामाजिक बांधिलकीचे संस्कारही रुजवले जात आहेत.

संत तुकाराम महाराजांनी भक्ती आणि माणुसकीचा सुंदर संदेश देताना म्हटले आहे,
"जे का रंजले गांजले। त्यासी म्हणे जो आपुले।
तोचि साधू ओळखावा। देव तेथेचि जाणावा॥"
संतांच्या या विचारांचा खरा अर्थ केवळ अभंग गाण्यात नसून एकमेकांच्या सुख-दुःखात सहभागी होण्यात आणि समाजात प्रेमभाव जपण्यात आहे. हिरपूरच्या महिला, तरुण मंडळांची भक्ती आणि ग्रामस्थांकडून मिळणारी प्रेमाची साथ यामधून हाच माणुसकीचा संदेश अनुभवायला मिळतो.

आजच्या काळात तरुणांच्या हातात मोबाईल असण्याबरोबरच मनात संस्कार, ओठांवर हरिनाम आणि कृतीत धार्मिक व सामाजिक बांधिलकी असणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. हिरपूरमधील या तिन्ही काकड आरती मंडळांनी आपल्या उपक्रमातून हीच सुंदर दिशा दाखवून दिली आहे. पहाटे भूपाळीच्या सुरांनी सुरू होणारा हा भक्तीचा प्रवास गावातील मंदिरांपर्यंत पोहोचतो. देवतांचा अभिषेक, स्वच्छता, पूजाअर्चा, सामूहिक आरती आणि त्यानंतर ग्रामस्थांकडून मिळणारा नाश्ता-फराळ या सगळ्यांतून हिरपूरच्या श्रद्धा, संस्कृती आणि माणुसकीचे दर्शन घडते.

कारण देवळातील देवाची पूजा तेव्हाच अधिक अर्थपूर्ण ठरते, जेव्हा त्या भक्तीबरोबर गावातील माणसांच्या मनात प्रेम, एकोपा आणि संस्कारही जिवंत राहतात. हिरपूर मधील जयाजी महाराज काकड आरती मंडळ, दुर्गामाता काकड आरती महिला मंडळ आणि जय हनुमान काकड आरती मंडळांचा हा सामूहिक भक्तीचा जागर म्हणजे केवळ काकड आरती नव्हे, तर भूपाळीच्या सुरांतून, अभिषेकाच्या पवित्र जलातून, महिलांच्या सहभागातून, तरुणांच्या निष्ठेतून आणि ग्रामस्थांच्या प्रेमळ सहकार्यातून पुढील पिढीपर्यंत पोहोचणारा श्रद्धा, संस्कार आणि सामाजिक एकोप्याचा अखंड वारसा आहे.



Post a Comment

0 Comments