नागपुर : वोक्हार्ट सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटल, नागपूर येथील डॉक्टरांनी अत्यंत नाजूक आणि जीवन बदलणारी शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पार पाडली आहे. दुर्मिळ मणक्याच्या गाठीने (स्पायनल ट्युमर) त्रस्त असलेल्या 7 वर्षांच्या मुलावर उपचार करून डॉक्टरांनी त्याला पुन्हा चालण्यास सक्षम केले. विशेष म्हणजे या शस्त्रक्रियेदरम्यान मुलाच्या मूत्राशय आणि आतड्यांच्या कार्यक्षमतेचे पूर्णपणे संरक्षण करण्यात आले आहे.
जवळपास सहा महिन्यांपासून त्या मुलाला चालताना दोन्ही पायांमध्ये वेदना होत होत्या, तसेच लघवीवरचे नियंत्रणही सुटले होते. त्रास वाढत असल्याने कुटुंबीयांनी डॉक्टरांचा सल्ला घेतला. एमआरआय तपासणीत मणक्याच्या नलिकेत मोठी गाठ असल्याचे आढळले. ही गाठ कंबरेखालून सॅक्रल भागापर्यंत पसरलेली होती. त्यामुळे पायांची हालचाल तसेच मूत्राशय आणि आतड्यांचे कार्य नियंत्रित करणाऱ्या ‘कौडा इक्विना’ या महत्त्वाच्या नसांवर दाब येत होता.
या प्रकरणावर वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर येथील मेंदू व मणक्याचे तज्ज्ञ शल्यचिकित्सक (न्यूरोसर्जन) डॉ. कार्तिक मुलतानी यांनी शस्त्रक्रिया केली. या शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत सांगताना डॉ. कार्तिक मुलतानी म्हणाले की, शस्त्रक्रियेदरम्यान नसांना अगदी थोडीशीही इजा झाली असती तर मुलाला कायमचे पक्षाघात किंवा आयुष्यभर मूत्राशय व आतड्यांच्या समस्या उद्भवू शकल्या असत्या.
रुग्णाच्या सुरक्षिततेसाठी शस्त्रक्रियेदरम्यान डॉक्टरांच्या टीमने अत्याधुनिक इंट्रा-ऑपरेटिव्ह नर्व मॉनिटरिंग तंत्रज्ञानाचा वापर केला. या तंत्रज्ञानामुळे शस्त्रक्रिया सुरू असतानाच नसांचे कार्य सतत तपासले गेले. त्यामुळे डॉक्टरांना महत्त्वाच्या नसांची तत्काळ ओळख करून त्यांचे संरक्षण करणे शक्य झाले.
शस्त्रक्रियेदरम्यान आतड्यांचे नियंत्रण करणारी एक नस अत्यंत पातळ झालेली असून गाठीला चिकटून दाबली गेली असल्याचे आढळले. त्यामुळे ती जवळजवळ दिसेनाशी झाली होती. नर्व मॉनिटरिंग आणि नर्व स्टिम्युलेशनच्या मदतीने डॉक्टरांनी ही नस अतिशय काळजीपूर्वक शोधून तिचे संरक्षण केले. यामुळे शस्त्रक्रियेनंतर गुंतागुंत होण्याचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी झाला.
शस्त्रक्रियेदरम्यान भविष्यात मणक्याचा वाकडेपणा होऊ नये, ही आणखी एक मोठी चिंता होती. कारण वाढत्या वयातील मुलांमध्ये मणक्याची हाडे काढल्यास पुढे मणक्याचा आकार बिघडण्याचा धोका असतो. हा धोका टाळण्यासाठी डॉक्टरांनी ‘लॅमिनोप्लास्टी’ ही पद्धत वापरली. या तंत्रामध्ये गाठीपर्यंत पोहोचण्यासाठी मणक्याचे हाड काळजीपूर्वक उघडले जाते आणि शस्त्रक्रियेनंतर ते हाड पुन्हा त्याच जागी बसवले जाते. यामुळे मणक्याची मजबुती टिकून राहण्यास मदत होते.
ही गाठ पूर्णपणे काढून टाकण्यात आली. शस्त्रक्रियेनंतर अवघ्या दुसऱ्याच दिवशी मुलाने चालायला सुरुवात केली. शस्त्रक्रियेनंतर त्याला कोणतीही अशक्तता जाणवली नाही तसेच मूत्राशय आणि आतड्यांशी संबंधित कोणत्याही समस्या दिसून आल्या नाहीत.
ही शस्त्रक्रिया डॉ. कार्तिक मुलतानी यांच्या नेतृत्वाखाली मल्टीडिसिप्लिनरी तज्ज्ञांच्या टीमने केली. या टीममध्ये सुकेशिनी बोरकर, आकांक्षा रहांगडाले, मृणाल शेंडे आणि संजय मून यांचा समावेश होता. सुमारे सहा तास चाललेल्या या शस्त्रक्रियेदरम्यान भूलतज्ज्ञ डॉ. अवंतिका जैस्वाल यांनी भूल देण्याची जबाबदारी सांभाळली. शस्त्रक्रियेदरम्यान भूल स्थिर ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे होते, कारण त्यामुळे नर्व मॉनिटरिंग यशस्वीपणे करता आले.
ही यशस्वी शस्त्रक्रिया वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर येथे मुलांमधील गुंतागुंतीच्या मणक्याच्या आजारांवर उपचार करताना अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, काळजीपूर्वक नियोजन आणि टीमवर्कचे महत्त्व अधोरेखित करते.
0 Comments