थोडक्यात पण महत्वाचे
‘अवेक ब्रेन सर्जरी’मुळे रुग्णाची वाणी सुरक्षित
जागृत अवस्थेत केलेल्या मेंदूच्या शस्त्रक्रियेमुळे रुग्णाची बोलण्याची क्षमता टिकून राहिली
नागपूर : वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स नागपूरने एक उल्लेखनीय वैद्यकीय यश मिळवले आहे. डॉक्टरांच्या टीमने रुग्णाच्या मेंदूमधील एक जटिल ट्यूमर यशस्वीरित्या काढून टाकला, जो आधी शस्त्रक्रियेद्वारे काढणे अशक्य असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले होते. ही शस्त्रक्रिया डॉ. कार्तिक मुल्तानी, कंसल्टंट ब्रेन आणि स्पाइन सर्जन, वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स नागपूर यांनी केली. या सर्जरीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून रुग्णाची बोलण्याची क्षमता आणि मेंदूचे महत्त्वाचे कार्य सुरक्षित ठेवण्यात आले.
50 वर्षांच्या एका महिलेच्या मेंदूच्या डाव्या फ्रंटल भागात ट्युमर होता (मेंदूचा हा भाग बोलणे आणि भाषेच्या कार्यासाठी महत्त्वाचा असतो). दोन वर्षांपूर्वी डॉक्टरांनी ऑपरेशन न करण्याचा सल्ला दिला होता, कारण हा ट्यूमर बोलण्यावर नियंत्रण ठेवणाऱ्या भागाच्या खूप जवळ होता. त्या वेळी फक्त तपासणीसाठी ट्यूमरचा थोडासा भाग (बायोप्सी) घेतला गेला होता. पण कालांतराने हा ट्यूमर वाढत गेला आणि रुग्णाला सतत डोकेदुखीचा त्रास होऊ लागला.
जेव्हा रुग्ण वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स नागपूर येथे आल्या, तेव्हा डॉक्टरांच्या टीमने डीटीआय (डिफ्युजन टेन्सर इमेजिंग) आणि एफएमआरआय (फंक्शनल एमआरआय) सारख्या आधुनिक तपासण्या केल्या. या तपासण्यांमुळे मेंदूमधील कोणते भाग बोलण्यासाठी महत्त्वाचे आहेत आणि ट्युमर त्या भागांच्या किती जवळ आहे, हे डॉक्टरांना स्पष्टपणे समजले. बोलण्याशी संबंधित मेंदूचे काही भाग ट्युमरपासून सुरक्षित अंतरावर होते, पण भाषेच्या कार्याशी संबंधित काही महत्त्वाचे नर्व्ह मार्ग ट्युमरमधून जात असल्याचे आढळले.
रुग्णाला सर्जरीबद्दल पूर्ण माहिती देण्यात आली आणि तिला मानसिकदृष्ट्या तयार करण्यात आले. त्यानंतर डॉक्टरांनी ‘अवेक ब्रेन सर्जरी’ (अवेक क्रेनिओटॉमी) करण्याचा निर्णय घेतला. या पद्धतीत ऑपरेशनदरम्यान रुग्णाला काही वेळासाठी जागे ठेवले जाते, जेणेकरून डॉक्टरांना प्रत्यक्ष वेळेत मेंदूच्या महत्त्वाच्या कार्यांवर लक्ष ठेवता येईल.
शस्त्रक्रियेच्या वेळी रुग्णाला बोलणे आणि शब्द ओळखणे यांसारख्या सोप्या गोष्टी करायला सांगितल्या गेल्या. त्यामुळे डॉक्टरांना तिच्या बोलण्याच्या क्षमतेवर कोणताही परिणाम होत नाही याची खात्री करता आली. याशिवाय, ट्युमर अचूकपणे काढण्यासाठी ‘इंट्राऑपरेटिव्ह अल्ट्रासाऊंड’ या रिअल-टाइम इमेजिंग तंत्राचा वापर करण्यात आला, ज्यामुळे ऑपरेशनदरम्यान मेंदूतील स्थिती स्पष्टपणे दिसत राहिली.
वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स नागपूरमध्ये या आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने डॉ. कार्तिक मुल्तानी आणि त्यांच्या टीमला मेंदूच्या महत्त्वाच्या भागांना कोणतीही इजा न करता, ट्युमर सुरक्षितपणे काढता आला. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाची बोलण्याची क्षमता आणि मेंदूचे कार्य पूर्णपणे सामान्य राहिले.
या केसबद्दल बोलताना डॉ डॉ. कार्तिक मुल्तानी, कंसल्टेंट ब्रेन आणि स्पाइन सर्जन, वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स नागपूर म्हणाले,“ ही केस दाखवून देते की, पूर्वी शस्त्रक्रियेसाठी अशक्य मानल्या जाणाऱ्या ट्युमरवर आधुनिक ‘ब्रेन मॅपिंग’ तंत्रज्ञानाच्या मदतीने सुरक्षितपणे शस्त्रक्रिया करता येते.”
या शस्त्रक्रियेत अॅनेस्थेसियोलॉजिस्ट डॉ. अवंतिका जैस्वाल, तंत्रज्ञ संजू मून आणि स्क्रब नर्सेस सुकेशिनी बोरकर व आकांक्षा रहांगडले यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. वोक्हार्ट हॉस्पिटल, नागपूर येथे झालेली ही यशस्वी शस्त्रक्रिया मेंदूतील ट्युमरच्या आधुनिक उपचारांमध्ये एक महत्त्वाचा टप्पा ठरली आहे. यामुळे जटिल आजार असलेल्या रुग्णांना नवीन आशा मिळाली आहे, विशेषतः ज्या प्रकरणांमध्ये बोलण्याची क्षमता आणि जीवनाची गुणवत्ता जपणे खूप गरजेचे असते.
0 Comments